Czym jest depresja? Jakie są przyczyny i objawy depresji? Jak zapobiegać chorobie i leczyć jej skutki?
Czym jest depresja?
Depresja jest jedną z najczęstszych chorób psychicznych.. Zaburzenia depresyjne (znane również jako depresja) są powszechnym zaburzeniem psychicznym. Charakteryzują się one obniżonym nastrojem lub utratą przyjemności lub zainteresowania czynnościami przez długi czas. Depresja różni się od zwykłych zmian nastroju i odczuć związanych z codziennym życiem. Może wpływać na wszystkie aspekty życia, w tym relacje z rodziną, przyjaciółmi i otoczeniem.
Czy mogę zachorować na depresję?
Depresja może dotknąć każdego. Istnieją różne rodzaje depresji o różnym stopniu nasilenia. Osoby, które doświadczyły przemocy, poważnych strat materialnych lub innych stresujących wydarzeń są bardziej narażone na rozwój depresji. Kobiety są bardziej podatne na depresję niż mężczyźni. Szacuje się, że 4% populacji doświadcza depresji, w tym 5,7% dorosłych (4,6% mężczyzn i 6,9% kobiet) oraz 5,9% seniorów w wieku 70 lat i starszych. Około 332 miliony ludzi na świecie cierpi na depresję (wg danych Instytutu Pomiarów i Oceny Zdrowia). Depresja występuje około 1,5 razy częściej u kobiet niż u mężczyzn. Na całym świecie ponad 10% kobiet w ciąży i kobiet, które właśnie urodziły dziecko, doświadcza depresji. W 2021 r. szacuje się, że 727 000 osób straciło życie w wyniku samobójstwa. Samobójstwo jest trzecią najczęstszą przyczyną zgonów wśród osób w wieku 15–29 lat.
W krajach o wysokiej stopie życia tylko około jedna trzecia osób cierpiących na depresję otrzymuje leczenie psychiatryczne (wg danych WHO). Bariery utrudniające skuteczną opiekę obejmują brak inwestycji w opiekę psychiatryczną, brak wykwalifikowanego personelu medycznego oraz wykluczenie społeczne związane z postrzeganiem osób z zaburzeniami psychicznymi.
Jakie są objawy depresji i symptomy zdarzeń depresyjnych?
Podczas epizodu depresyjnego osoba doświadcza obniżonego nastroju (smutek, drażliwość, pustka, lęk). Może odczuwać utratę przyjemności lub zainteresowania czynnościami, które dotąd sprawiały radość. Epizod depresyjny różni się od zwykłych wahań nastroju. Trwa przez większość dnia, prawie codziennie, przez co najmniej dwa tygodnie. Występują również inne objawy, które mogą obejmować:
• słabą koncentrację, rozkojarzenie,
• uczucie nadmiernej winy lub niskiej samooceny,
• poczucie beznadziejności w życiu,
• zaburzenia snu,
• zmiany apetytu lub masy ciała,
· myśli o śmierci lub samobójstwie,
• uczucie silnego zmęczenia lub braku energii.
Depresja może powodować trudności we wszystkich aspektach życia, w tym w społeczności, domu, pracy i szkole. Epizod depresyjny można sklasyfikować jako łagodny, umiarkowany lub ciężki w zależności od liczby i nasilenia objawów, a także wpływu na funkcjonowanie danej osoby. Istnieją różne wzorce epizodów depresyjnych, w tym:
• zaburzenia depresyjne z pojedynczym epizodem, co oznacza pierwszy i jedyny epizod danej osoby;
• nawracające zaburzenia depresyjne (dana osoba miała co najmniej dwa epizody depresyjne w przeszłości)
oraz
• zaburzenia afektywne dwubiegunowe, oznaczające, że epizody depresyjne przeplatają się z okresami objawów maniakalnych, które obejmują euforię lub drażliwość, zwiększoną aktywność lub energię oraz inne objawy, takie jak zwiększona gadatliwość, gonitwa myśli, wysoka samoocena, zmniejszona potrzeba snu, rozpraszanie uwagi i impulsywne, lekkomyślne zachowanie narażające pacjenta na utratę zdrowia czy życia.
Jakie są przyczyny depresji? Czy depresja jest dziedziczona?
Depresja wynika ze złożonej interakcji czynników społecznych, psychologicznych i biologicznych. Osoby, które doświadczyły niekorzystnych wydarzeń życiowych (bezrobocie, utrata bliskiej osoby, traumatyczne wydarzenia) są bardziej narażone na wystąpienie depresji. Depresja może z kolei prowadzić do większego stresu i dysfunkcji oraz pogorszyć sytuację życiową osoby dotkniętej chorobą i samą depresję. Zatem na ryzyko wystąpienia depresji wpływają osobiste okoliczności i trudne wydarzenia w życiu, ale także geny.
Depresja jest ściśle związana ze zdrowiem fizycznym i podlega jego wpływowi. Wiele czynników wpływających na depresję (tj. brak aktywności fizycznej, alkohol czy narkotyki) jest również znanych jako czynniki ryzyka chorób ,takich jak choroby układu krążenia, nowotwory, cukrzyca i choroby układu oddechowego. Z kolei osoby cierpiące na choroby cywilizacyjne mogą również doświadczać depresji z powodu trudności związanych z radzeniem sobie ze swoim stanem zdrowia.
Jak zapobiegać depresji?
Wykazano, że programy profilaktyczne zmniejszają depresję. Skuteczne społeczne podejście do zapobiegania depresji obejmuje programy szkolne mające na celu wzmocnienie pozytywnych wzorców radzenia sobie u dzieci i młodzieży. Interwencje skierowane do rodziców dzieci z problemami behawioralnymi mogą zmniejszyć objawy depresji u rodziców i poprawić wyniki leczenia ich dzieci. Programy ćwiczeń fizycznych dla osób starszych mogą być również skuteczne w zapobieganiu depresji.
Czy mogę uleczyć depresję?
Istnieją skuteczne metody leczenia depresji. Obejmują one terapię psychologiczną i leki. Jeśli występują objawy depresji, należy zgłosić się do lekarza.
Terapia psychologiczna jest podstawową metodą leczenia depresji. W przypadku umiarkowanej i ciężkiej depresji można ją połączyć z lekami przeciwdepresyjnymi. W przypadku łagodnej depresji leki przeciwdepresyjne nie są konieczne.
Terapia psychologiczna może nauczyć nowych sposobów myślenia, radzenia sobie z problemami lub nawiązywania relacji z innymi. Terapia może odbywać się w gabinecie lub online. W leczeniu depresji stosuje się podejścia terapeutyczne, jak m.in.:
• terapię poznawczo-behawioralną,
• psychoterapię interpersonalną,
• terapię skoncentrowaną na rozwiązaniach.
Leczenie depresji wspiera się lekami. Należy pamiętać o możliwych działaniach niepożądanych związanych ze stosowaniem leków przeciwdepresyjnych oraz indywidualnych preferencjach pacjenta (podatności na działanie leku). Leki przeciwdepresyjne stosowane w leczeniu depresji u dzieci i nastolatków stosuje się ze szczególną ostrożnością pod wyłączną kontrolą lekarza psychiatry.
Czy mogę samemu leczyć depresję?
Dbanie o siebie może odgrywać ważną rolę w radzeniu sobie z objawami depresji i poprawie ogólnego dobrego samopoczucia. Ale bez wsparcia specjalistów leczenie depresji nie jest skuteczne.
Co możesz zrobić? Na pewno:
• staraj się nadal wykonywać czynności, które sprawiają przyjemność,
• utrzymuj stały kontakt z przyjaciółmi i rodziną,
• regularnie wykonuj ćwiczenia fizyczne, choćby tylko krótki spacer,
• staraj się jak najbardziej przestrzegać regularnych nawyków żywieniowych i snu,
• unikaj lub ogranicz spożywanie alkoholu i nie zażywaj narkotyków,
• porozmawiaj o swoich uczuciach z kimś, komu ufasz,
• zwróć się o pomoc do lekarza, jeśli masz myśli samobójcze.
Pamiętaj, że nie jesteś sam. Wiele osób przeszło przez to samo, co ty i znalazło pomoc. Ważne, by porozmawiać z kimś, komu ufamy o swoich uczuciach. Może to być bliska osoba, lekarz lub grupa wsparcia. Jeśli uważasz, że grozi ci bezpośrednie niebezpieczeństwo wyrządzenia sobie krzywdy, skontaktuj się z dostępnymi służbami ratunkowymi lub infolinią kryzysową.